Cuban Missile Crisis Küba Füze Krizi
The crisis began when U-2 spy plane photographs revealed Soviet medium- and
intermediate-range ballistic missile sites under construction in Cuba.
President Kennedy convened an emergency advisory group (ExComm) to consider
options ranging from a naval blockade to air strikes or an invasion.
On October 22, Kennedy announced a naval "quarantine" of Cuba and demanded
the Soviets remove the missiles. Soviet ships carrying additional military
equipment approached the naval cordon before ultimately turning back.
The resolution came through back-channel diplomacy: the USSR agreed to
dismantle and remove the missiles in exchange for a US pledge not to invade
Cuba, and a secret agreement to remove US Jupiter missiles from Turkey.
The crisis accelerated arms-control diplomacy. The "hotline" between the
White House and the Kremlin was established in 1963, and the Partial Nuclear
Test Ban Treaty was signed the same year. The crisis remains a foundational
case study in nuclear deterrence, crisis management, and diplomatic
de-escalation.
Kriz, U-2 casus uçağının fotoğraflarının Küba'da inşa halindeki Sovyet orta ve orta
menzilli balistik füze üslerini ortaya koymasıyla başladı. Başkan Kennedy; deniz
ablukasından hava saldırılarına ya da işgale uzanan seçenekleri değerlendirmek üzere
acil bir danışma grubu (ExComm) topladı.
Kennedy 22 Ekim'de Küba'ya deniz "karantinası" ilan ederek Sovyetlerin füzeleri
söküp geri götürmesini talep etti. Ek askeri teçhizat taşıyan Sovyet gemileri deniz
kordonuna yaklaşmadan önce geri döndü.
Çözüm, arka kanal diplomasiyle sağlandı: SSCB, ABD'nin Küba'yı işgal etmeyeceğine
dair güvencesi ve Türkiye'deki ABD Jupiter füzelerinin gizlice kaldırılması
karşılığında füzeleri söküp götürmeyi kabul etti.
Kriz, silah kontrolü diplomasisini hızlandırdı. Beyaz Saray ile Kremlin arasındaki
"kırmızı hat" 1963'te kuruldu; aynı yıl Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması
imzalandı. Kriz, nükleer caydırıcılık, kriz yönetimi ve diplomatik gerilim azaltma
konularında temel bir vaka çalışması olmaya devam etmektedir.