Skip to content
Pandemic & Health

COVID-19 Pandemic COVID-19 Salgını

critical
Global
The COVID-19 pandemic, caused by the SARS-CoV-2 coronavirus, was declared a Public Health Emergency of International Concern by the WHO on January 30, 2020, and a pandemic on March 11, 2020. By the time the WHO ended the global health emergency in May 2023, the virus had killed an estimated 7 million people officially, with excess-mortality estimates ranging from 15 to 20 million. SARS-CoV-2 koronavirüsünün yol açtığı COVID-19 salgını, DSÖ tarafından 30 Ocak 2020'de Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu, 11 Mart 2020'de ise pandemi olarak ilan edildi. DSÖ'nün Mayıs 2023'te küresel sağlık acil durumunu sona erdirmesine kadar virüs, resmi kayıtlara göre yaklaşık 7 milyon kişinin hayatını kaybetmesine neden olurken fazla ölüm tahminleri 15 ila 20 milyon arasında seyretti.

SARS-CoV-2 was first identified in Wuhan, China in late 2019. Within months
it had spread globally, overwhelming healthcare systems in Italy, Spain, the
United States, Brazil, and India. By April 2020, over one-third of the world's
population was under some form of lockdown.

The pandemic prompted the fastest vaccine development in history. The first
mRNA vaccines — from Pfizer-BioNTech and Moderna — received emergency
authorisation in December 2020, less than a year after the virus was sequenced.
By mid-2023, over 13 billion vaccine doses had been administered globally.

Economic disruption was severe. Global GDP contracted by 3.1% in 2020 — the
deepest peacetime recession since the Great Depression. Governments spent an
estimated $16 trillion in emergency fiscal support. Supply chain disruptions,
combined with post-pandemic stimulus, contributed to the highest inflation
rates in 40 years in 2021–2022.

Long COVID — persistent symptoms in a subset of survivors — emerged as a
significant public-health challenge. The pandemic also exposed deep inequalities
in vaccine access between high- and low-income countries, renewing debates
about intellectual property rights and global health governance.

SARS-CoV-2, 2019'un sonlarında Çin'in Vuhan şehrinde ilk kez tanımlandı. Aylarca
süren yayılma sürecinde İtalya, İspanya, Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya ve
Hindistan'daki sağlık sistemlerini alt üst etti. Nisan 2020'ye gelindiğinde dünya
nüfusunun üçte birinden fazlası bir tür sokağa çıkma kısıtlaması altındaydı.

Salgın, tarihin en hızlı aşı geliştirme sürecini tetikledi. Pfizer-BioNTech ve
Moderna'nın ilk mRNA aşıları, virüsün dizilenmesinden itibaren bir yıldan kısa bir
süre sonra Aralık 2020'de acil kullanım onayı aldı. 2023 ortasına kadar dünya
genelinde 13 milyarın üzerinde aşı dozu uygulandı.

Ekonomik yıkım ağır oldu. Küresel GSYİH, Büyük Buhran'dan bu yana barış döneminin
en derin durgunluğu olan 2020'de %3,1 küçüldü. Hükümetler tahminen 16 trilyon dolarlık
acil mali destek harcadı. Tedarik zinciri aksaklıkları, pandemi sonrası teşvik
tedbimleriyle birleşince 2021–2022'de 40 yılın en yüksek enflasyon oranlarına zemin
hazırladı.

Hayatta kalanların bir bölümünde görülen kalıcı belirtiler olan uzun COVID, önemli bir
halk sağlığı sorunu olarak gün yüzüne çıktı. Salgın aynı zamanda yüksek ve düşük gelirli
ülkeler arasındaki derin aşı erişim eşitsizliğini de gözler önüne sererek fikri mülkiyet
hakları ve küresel sağlık yönetişimine ilişkin tartışmaları yeniden canlandırdı.

Sources